
کودکان شکارچی-گردآور در کنگو چگونه در شش سالگی مهارتهای شکار و مراقبت نوزاد را یاد میگیرند
یک مطالعه تازه بر روی کودکان در جنگلهای حوضه کنگو نشان داد که سبک زندگی شکارچی-گردآور باعث میشود کودکان تا سن شش یا هفت سالگی تواناییهایی همچون شکار، شناسایی گیاهان خوراکی و مراقبت از نوزادان را فرا بگیرند.
این پژوهش توضیح میدهد که چگونه تعداد زیادی از ویژگیهای فرهنگی در میان گروههای شکارچی-گردآورنده در محیطهای متنوع طبیعی آفریقا طی هزاران سال حفظ شدهاند. محیطی که در آن دانش فرهنگی نه تنها از سوی والدین بلکه از سوی جامعه گستردهتر منتقل میشود.
بری هیولت، استاد انسانشناسی در دانشگاه ایالتی واشنگتن و نویسنده اصلی این مطالعه، میگوید ما روی شکارچی-گردآورندهها تمرکز میکنیم چون این شیوه زندگی ۹۹ درصد از تاریخ بشر است. بدن و ذهن ما برای زندگی در گروههای کوچک و صمیمی و نه برای زندگی شهری مدرن طراحی شدهاند. با بازدید نحوه یادگیری کودکان در این جوامع، مقصد ما کشف مکانیسمهایی است که باعث شده تا انسانها با محیطهای متنوع در سراسر جهان سازگار شوند.
کودکان از چه کسی و چگونه یاد میگیرند؟
هیولت و همکارانش با بهرهگیری از دادههای مشاهداتی و قومنگاری، حالتهای گوناگون انتقال فرهنگی را در کودکان بررسی کردند تا به این سوال پاسخ دهند که کودکان در جوامع شکارچی-گردآورنده از چه کسی و چگونه یاد میگیرند؟
یافتههای مهم این تحقیق نشان داد که اعضای خانواده گسترده نقش بیشتری در انتقال دانش فرهنگی به کودکان دارند. اثری که در قیاس با آنچه قبلا فکر میشد، بسیار بیشتر است.
این مقاله با تأکید بر منابع یادگیری متنوع نشان داد که نزدیک به نیمی از دانش فرهنگی که کودکان و نوجوانان شکارچی-گردآور به دست میآورند، از افرادی است که با آنها نسبت خونی ندارند. این یافتهها در تضاد با مطالعات قبلی است که عمدتا بر انتقال دانش از والدین به فرزندان تأکید داشتند.
تفاوت با مدل خانواده هستهای غربی
هیولت توضیح میدهد که این تفاوت ناشی از نحوه یادگیری کودکان در جوامع شکارچی-گردآور است؛ جایی که آنها از والدین، همسالان و حتی بزرگسالان غیرمرتبط در جامعه آموزش میبینند. این امر با مدل خانواده هستهای غربی که در آن یادگیری بیشتر به والدین یا معلمان در محیطهای رسمی مدرسه محدود میشود، تفاوت چشمگیری دارد.
در کمپهای کوچک شکارچی-گردآور، به طور معمول ۲۵ تا ۳۵ نفر در خانههایی با فاصله نزدیک از هم زندگی میکنند. این شرایط به کودکان اجازه میدهد تا از افراد گوناگون مشاهده و یادگیری کنند. تواناییهایی نظیر مراقبت از نوزادان، آشپزی و شکار بیشتر از طریق فرآیندی غیرمستقیم و غیرکلامی آموخته میشود.
نقش ارزشهای اجتماعی در یادگیری
این مطالعه اهمیت ارزشهایی نظیر برابری، احترام به استقلال فردی و اشتراکگذاری گسترده را در شکلدهی نحوه انتقال دانش فرهنگی بین شکارچی-گردآورها برجسته میکند. برای مثال، کودکان از طریق مشاهده رفتار بزرگسالان و همسالان خود اهمیت برابری و استقلال را میآموزند. آنها ناچار به یادگیری نمیشوند بلکه آزادی دارند تا تواناییها را به شیوه خودشان کشف و تمرین کنند. این آزادی، درک عمیقی از فرهنگشان را در آنها شکل میدهد.
فرهنگ انباشتی
هیولت میگوید این روش یادگیری به آنچه ما فرهنگ انباشتی یعنی توانایی ساختن بر مبنای دانش حاضر و انتقال آن از نسلی به نسل دیگر مینامیم، پشتیبانی میکند. او توضیح میدهد که برخلاف بسیاری از حیوانات که یادگیری اجتماعیشان محدود به چند توانایی است، انسانها ساختارهای ذهنی و اجتماعی پیچیدهای دارند که امکان انتقال هزاران ویژگی فرهنگی را فراهم کرده است. این توانایی، انسانها را قادر ساخته تا در محیطهای متنوع از جنگلهای متراکم گرفته تا بیابانهای خشک، نوآوری و سازگاری کنند.
نتایج این مطالعه در مجله آکادمی ملی علوم (PNAS) منتشر شده است.