کرم دریایی پلاتینریس دمیریلی قادر به بازسازی کامل بدن پس از بریده شدن
گوشه‌ای از دنیای زیست‌شناسی که انسان در آن از بسیاری از حیوانات عقب مانده، قابلیت بازسازی یا رژنراسیون بافت‌هاست. محققان اکنون بر روی یک کرم دریایی به نام پلاتینریس دمیریلی تمرکز کرده‌اند تا راز این توانایی شگفت‌انگیز را کشف کنند.
این کرم‌ها متخصص بازسازی بیولوژیکی هستند و می‌توانند با از دست دادن بخش بزرگی از بدن خود زنده بمانند. محققان دانشگاه وین در اتریش اکنون بینش عمیق‌تری در مورد نحوه انجام این فرآیند به دست آورده‌اند.
مطالعه نشان می‌دهد که سلول‌های تخصصی در نزدیکی زخم، به حالت اولیه سلول‌های بنیادی بازمی‌گردند و برای جایگزینی بافت‌های از دست رفته، مجددا تمایز می‌یابند. این فرآیندی به نام تمایززدایی شناخته می‌شود که در گونه‌های دیگر نیز مشاهده شده است.
لئونی آدلمن، زیست‌شناس مولکولی دانشگاه وین، توضیح می‌دهد این سلول‌ها در عرض چند ساعت آغاز به برگشت به حالت سلول‌های بنیادی می‌کنند تا در سریع‌ترین زمان ممکن، منطقه رشد جدیدی را شکل دهند. تیم تحقیق حداقل دو جمعیت متمایز از سلول‌های بنیادی را شناسایی کرده که یکی بافت‌هایی نظیر اپیدرم و نورون‌ها را بازسازی می‌کند و دیگری عضلات و بافت همبند را احیا می‌سازد.
برای دستیابی به این نتایج، محققان از دو روش پیشرفته تجزیه و تحلیل ژنتیکی یعنی توالی‌یابی آر‌ان‌ای تک‌سلولی و تراریختی موزاییکی بهره بردند. این تکنیک‌ها امکان ردیابی و سیر تحول هر سلول منفرد را در طول فرآیند ترمیم فراهم آورد.
فلوریان رابل، زیست‌شناس مولکولی دیگر از دانشگاه وین، تأکید می‌کند مفهوم تمایززدایی بیش از شصت سال پیش مطرح شده بود، اما محققان آن زمان فاقد ابزار‌های لازم برای آزمایش این ایده بودند. اکنون با ابزار‌های مولکولی مدرن، پایه‌ای برای مطالعات آینده در این زمینه فراهم شده است.
این پژوهش که در مجله نیچر کامیونیکشنز منتشر شده، پیوند‌های مهمی بین گونه‌ها را آشکار می‌کند که در آینده می‌تواند مبنای پیشرفت‌های چشمگیر در درمان‌های پزشکی و ترمیم صدمه‌های بدنی در انسان قرار گیرد. بدن انسان اگرچه ذاتا دارای خواص شفابخشی است، اما صدمه‌های بزرگ، بیماری و پیری می‌توانند این قابلیت را محدود سازند؛ درک مکانیسم تمایززدایی در کرم‌ها می‌تواند راهی برای غلبه بر این محدودیت‌ها بگشاید.