
پیوند سلولهای مهندسی شده و جزایر لانگرهانس: راهکار نوین برای معکوس کردن دیابت نوع ۱
پیوند سلولهای مهندسی شده و جزایر لانگرهانس راهکار نوین برای معکوس کردن دیابت نوع ۱, محققان مؤسسه پزشکی ویل کرنل (WCM) در یک مطالعه بالینی پیشرو موفق شدهاند دیابت نوع ۱ را در موشها با استفاده از پیوند ترکیبی جزایر لانگرهانس و سلولهای اندوتلیال مهندسی شده معکوس کنند. این روش نوین، امید جدیدی برای درمان دائمی این بیماری خودایمنی ایجاد کرده است.
چالشهای روشهای سنتی پیوند جزایر در دیابت نوع ۱، سیستم ایمنی بدن جزایر لانگرهانسِ لوزالمعده — تنها بافتی که در پاسخ به قند خون انسولین ترشح میکند — را تخریب میکند. روش رایج فعلی، تزریق جزایر اهداشده به ورید پورتال کبد است؛ اما بسیاری از این سلولها به دلیل کمخونی، التهاب و واکنش ایمنی در هفتههای اول از بین میروند. به همین دلیل، بیمارانی که پیوند میکنند باید مدامالعمر داروهای سرکوبکننده ایمنی مصرف نمایند.
راهکار مهندسی بافت ساخت شبکه عروقی زنده تیم علمی به رهبری جی لی سلولهای اندوتلیال عمومی انسانی (ECS) را در آزمایشگاه مهندسی کرد تا بتوانند بهصورت خودکار شبکهای از رگهای خونی کارآمد بسازند. وقتی جزایر لانگرهانس در کنار این سلولها قرار گرفتند، بلافاصله در بافت عروقی تازه شکلگرفته تعبیه شدند و رگهای ظریف جدیدی به سمت آنها رشد کردند.
نتایج نشان داد جزایر تغذیهشده در این بافت مهندسی، بهصورت طبیعی و در پاسخ به گلوکز، انسولین ترشح میکنند. نتایج شگفتانگیز در مدل موشی پس از پیوند زیرپوستی این ترکیب در موشهای دیابتی، حیوانات بیش از ۲۰ هفته انسولین انسانی تولید کردند و سطح قند خونشان به طور پایدار نرمال ماند. در مقایسه، موشهایی که تنها جزایر دریافت کرده بودند، ترشح انسولین ضعیف و ناپایدار داشتند.
دیوید ردموند، از محققان پروژه، بیان کرد سلولهای مهندسی نه تنها شبکه خونی میسازند، بلکه فعالیت ژنی جزایر طبیعی را نیز بازتولید و حمایت میکنند. آینده درمان از آزمایشگاه تا بالین دکتر ربکا کریگ-شاپیرو، جراح و عضو تیم تحقیق، تأکید کرد که مراحل بعدی شامل تستهای بالینی گسترده برای اطمینان از ایمنی و کارایی در انسان است.
محققان با وجود موانع باقیمانده — نظیر مقیاسسازی تولید جزایر و مدیریت واکنش ایمنی بدون داروهای سنگین — امیدوارند این فناوری در سالهای آینده به عنوان یک گزینه درمانی امن و پایدار برای بیماران دیابت نوع ۱ در دسترس قرار گیرد. این مطالعه در مجله معتبر منتشر شده است.