رابطه دیابت با افزایش مقاومت باکتریها در برابر آنتیبیوتیکها؛ نتایج جدید پژوهشی

رابطه دیابت با افزایش مقاومت باکتریها در برابر آنتیبیوتیکها؛ نتایج جدید پژوهشی, باکتریها میتوانند عفونتهای خطرناک و تهدیدکننده برای سلامت عمومی ایجاد کنند. نکته نگرانکنندهتر این است که تعداد قابلتوجهی از این میکروبها در برابر آنتیبیوتیکهای رایج مقاومت پیدا کردهاند. این پدیده سالانه باعث مرگ نزدیک به پنج میلیون نفر در سراسر جهان شده و پیشبینیها حاکی از افزایش این آمار در سالهای آینده است.

در همین راستا، محققان در یک مطالعه نوین دریافتند که دیابت میتواند به عنوان عاملی محرک، مقاومت باکتریها در برابر آنتیبیوتیکها را تشدید نماید. مکانیزم افزایش مقاومت در محیط دیابتی دانشمندان در تلاشاند تا سازوکارهای پنهان وراء مقاومت آنتیبیوتیکی را آشکار سازند.

یافتههای اخیر نشان میدهد که دیابت، به عنوان یک اختلال متابولیک که در آن تنظیم قند خون با اختلال مواجه است، میتواند بستر مناسبی برای جهشهای ژنتیکی در باکتریها فراهم آورد. این جهشها در نهایت منجر به افزایش مقاومت در برابر داروها در بدن بیمار میشوند. برای مثال، باکتری استافیلوکوک اورئوس در شرایط دیابت، عفونتهایی ایجاد میکند که مقاومت بسیار بالاتری در برابر آنتیبیوتیکها دارند.

این پاتوژن رایجترین عامل عفونت در بیماران مبتلا به دیابت است و این افراد بیشتر از سایرین دچار عفونتهای ناشی از سوچهای مقاوم میگردند. بررسی تجربی بر روی مدل موشی در این پژوهش، محققان از موشها به عنوان مدل آزمایشگاهی بهره بردند. گروهی از موشها با دارویی که سلولهای تولیدکننده انسولین را هدف قرار میدهد، دیابتی شدند، در حالی که گروه شاهد هیچ دارویی دریافت نکرد.

سپس هر دو گروه به باکتری استافیلوکوک آلوده شده و تحت درمان با آنتیبیوتیک ریفامیپسین قرار گرفتند. نتایج حاصل پنج روز پس از عفونت، تفاوت چشمگیری را آشکار ساخت. موشهای دیابتی سطوح بالایی از باکتریهای مقاوم در برابر ریفامیپسین داشتند، در حالی که در موشهای غیردیابتی چنین مقاومتی مشاهده نشد.

دکتر بریان کانلون، پژوهشگر مدرسه پزشکی دانشگاه کارولینای شمالی، بیان میکند ما دریافتیم که مقاومت آنتیبیوتیکی در مدلهای دیابتی بسیار سریعتر از مدلهای غیردیابتی مبتلا به عفونت ظاهر میشود. او افزود که این برهمکنش متقابل بین باکتری و دیابت میتواند محرک مهمی برای تکامل سریع و گسترش مقاومت آنتیبیوتیکی باشد که اکنون شاهد آن هستیم.

نقش قند خون بالا و ضعف ایمنی در دیابت، هورمون انسولین قادر به تنظیم صحیح قند خون نیست. باکتری استافیلوکوک از این شرایط متابولیک بهره برده و با وجود قند خون بالا، رشد سریعتری را تجربه میکند. علاوه بر این، دیابت میتواند عملکرد سیستم ایمنی را مختل نموده و به عوامل بیماریزا امکان دهد تا راحتتر به سلولها نفوذ کنند. وقتی جمعیت باکتریها به شدت افزایش مییابد، احتمال وقوع جهش و بروز مقاومت به شدت بالا میرود.

دکتر لنس تورلو، استادیار میکروبیولوژی و ایمنیشناسی دانشگاه کارولینای شمالی، توضیح میدهد استافیلوکوک اورئوس به نحوه منحصر به فردی برای بهرهبرداری از محیط دیابتی مناسب است؛ هنگامی که جهش مقاومت رخ میدهد، شما گلوکز اضافی دارید اما فاقد سیستم ایمنی کارآمد برای از بین بردن باکتری جهشیافته هستید.

در نتیجه، این باکتری مقاوم در عرض چند روز کل جمعیت را در اختیار میگیرد. اهمیت کنترل قند خون در پیشگیری از مقاومت پژوهشگران بر ضرورت حفظ سطح قند خون در محدوده طبیعی در بیماران دیابتی تأکید کردند. آنها اکنون قصد دارند مکانیزمهای تشکیل مقاومت را در سایر باکتریهای بیماریزا، چه در افراد دیابتی و چه در سالمها، و همچنین در گیرندگان پیوند و بیماران سرطانی تحت شیمیدرمانی، بررسی کنند.

دکتر کانلون در این باره میگوید مقاومت و گسترش آن تنها به تجویز دارو مربوط نیست، بلکه به وضعیت سلامت افرادی که آنتیبیوتیک مصرف میکنند نیز بستگی دارد. پس از تجویز آنتیبیوتیک، کنترل گلوکز خون اهمیت حیاتی پیدا میکند. وقتی به موشهای دیابتی انسولین تزریق کردیم، توانستیم قند خون آنها را به حالت طبیعی بازگردانیم و در نتیجه، باکتریهای مقاوم در برابر آنتیبیوتیک دیگر قادر به رشد نبودند.