
زمین گرد است اما تخت به نظر میرسد؛ دلیل علمی دیدگاه انسان
پژوهشهای علمی نشان میدهد که دلیل عدم درک گردی زمین توسط انسانها، مسئله دیدگاه یا پرسپکتیو است. انسانها موجوداتی نسبتا کوچکاند که روی یک کره بسیار بزرگ زندگی میکنند.
قد متوسط یک فرد بزرگسال بین یکونیم تا دو متر و قد کودکان کمتر از این مقدار است. اگر تصور کنیم یک بندباز سیرک روی توپی با قطر نزدیک به یک متر ایستاده باشد، از بالای توپ میتواند خمیدگی تمام جهات را ببیند. اما یک مگس کوچک روی همان توپ، با دیدگاهی تنها یک میلیمتر از سطح، قادر به دیدن کل توپ نخواهد بود.
زمین عرضی نزدیک به ۱۲ میلیون و ۸۰۰ هزار متر دارد، در حالی که بالاترین نقطه دید انسان تنها دو متر از سطح است. حتی صعود به قله اورست با ارتفاع ۸ هزار و ۸۵۰ متر نیز برای درک انحناء زمین کافی نیست و در آن ارتفاع نیز زمین تخت به نظر میرسد.
ارتفاع مورد نیاز برای دیدن انحناء زمین
تنها راه مشاهده انحناء زمین، پرواز به ارتفاع بیش از ۱۰ کیلومتر از سطح آن است، زیرا طول افق قابلمشاهده مستقیما به ارتفاع ناظر بستگی دارد. در سطح زمین و در موانع، افق تا حدود ۴ کیلومتر و ۸۰۰ متر قابلدید است که برای مشاهده انحناء در خط افق کافی نیست.
برای دیدن کل سیاره به صورت کروی، باید با فضانورد یا ماهواره به فضا مراجعه کرد. هواپیماهای تجاری بزرگ نیز در ارتفاعهای پرواز خود میتوانند نمایی جزئی از انحناء زمین را آشکار سازند؛ دید خلبانان از کابین جلویی نسبت به مسافران از پنجرههای کناری گستردهتر است.
زمین کاملا کروی نیست
حتی از فضا نیز نمیتوان کروی بودن کامل زمین را تشخیص داد، زیرا زمین کرهای کاملا گرد نیست. زمین یک کره با مقداری صافی یا یک جرم بیضوی است که در ناحیه خط استوا عریضتر از ارتفاع آن میباشد، مشابه کرهای که فردی روی آن نشسته و مقداری آن را تخت کرده باشد.
این پدیده ناشی از چرخش زمین است که نیروی گریز از مرکز ایجاد میکند؛ همان نیرویی که در چرخوفلک أجسام را به بیرون میتاباند. این نیرو باعث ایجاد برآمدگی جزئی در ناحیه کمر زمین یا خط استوا شده است.
ویژگیهای توپوگرافی مانند کوهها و گودالهای عمیق دریایی نیز شکل زمین را دگرگون میکنند و تغییرات جزئی در میدان گرانشی سیاره ایجاد میکنند. رشته زمینشناسی، شاخهای به نام ژئودزی دارد که به مطالعه شکل زمین و موقعیت آن در فضا میپردازد. اصول ژئودزی برای فعالیتهای حیاتی از جمله ساخت شبکههای فاضلاب، تهیه نقشههای دقیق، پایش افزایش سطح دریا و پرتاب و ردیابی فضاپیماها ضروری است. مطالعه سیاره زمین همچنان حوزهای مهم در پژوهشهای علمی امروزی محسوب میشود و یادآوری میکند که ما همچنان در حال کشف رازهای این سیاره شگفتانگیز هستیم که خانه ماست.