>> مخاطرات مخفی جویدن آدامس: ورود هزاران میکروپلاستیک به بدن > تحقیقات جدید نشان میدهد که
>> مخاطرات مخفی جویدن آدامس ورود هزاران میکروپلاستیک به بدن > تحقیقات جدید نشان میدهد که هر تکه آدامس در میانگین میتواند حدود ۱۰۰ ذره میکروپلاستیک در هر گرم از خود رها کند. این رقم در برخی برندها و انواع آدامس تا سقف ۶۰۰ ذره در هر گرم نیز میرسد که نگرانیهای جدیای را در خصوص سلامت عمومی به وجود آورده است.
محاسبه میزان آلودگی بر اساس وزن آدامس با توجه به اینکه وزن معمول هر تکه آدامس بین ۲ تا ۶ گرم متغیر است، یک تکه آدامس بزرگ میتواند تا ۳ هزار ذره پلاستیکی ریز را در محیط دهان آزاد سازد. اگر فردی به طور متوسط سالانه ۱۶۰ تا ۱۸۰ آدامس مصرف نماید، تخمین زده میشود که نزدیک به ۳۰ هزار ذره میکروپلاستیک در طول یک سال وارد دستگاه گوارش و جریان خون او شود.
روش انجام آزمایش و نتایج به دست آمده در این مطالعه علمی، شرکتکنندگان هر تکه آدامس را به مدت ۴ دقیقه جویده و محققان هر ۳۰ ثانیه یکبار نمونههایی از بزاق آنها را برای تحلیل برداشت کردند. نتایج حاصله تأکید دارد که این ذرات پلاستیکی ابعاد نانو و میکروस्कوپی، قابلیت عبور از موانع بیولوژیک بدن را داشته و میتوانند تا سطح مغز نفوذ کنند.
نگرانیهای سلامتی ناشی از نفوذ میکروپلاستیک پیشینه علمی وجود میکروپلاستیک در بافتهای انسانی، از جمله خون، ریه و مشیمه، قبلاً ثبت شده بود؛ اما این پژوهش مسیر مستقیم ورود آنها از طریق آدامس را به عنوان یک منبع اصلی و قابل کنترل آشکار میسازد. محققان هشدار میدهند که تجمع طولانیمدت این ذرات میتواند پیامدهای سمی، التهابی و هورمونی داشته باشد که ابعاد کامل آنها هنوز در حال بررسی است.
>> مقایسه آدامسهای طبیعی و مصنوعی از نظر آلودگی تحقیقات نشان میدهد که هر دو دسته آدامسهای با پایه طبیعی (مانند چیکل) و آدامسهای سنتی با پایه مصنوعی (پلیمرهای سنتتی)، هر دو قادر به رها کردن میکروپلاستیک هستند. اگرچه انتظار میرفت آدامسهای طبیعی آلودگی کمتری داشته باشند، اما نتایج آزمایشات ثابت کرد که پایههای مصنوعی در آدامسهای معمول بازار، عامل اصلی تولید این ذرات هستند.
محققان بر این نکته تأکید دارند که برچسبگذاری شفافتر روی بستهبندیها میتواند به مصرفکنندگان در انتخاب آگاهانهتر کمک کند. مکانیسم رها شدن ذرات در محیط دهان فرآیند رها شدن میکروپلاستیک از آدامس به دو عامل اصلی بستگی دارد اصطکاک مکانیکی ناشی از جویدن و انزیمهای موجود در بزاق.
فشار تکراری دندانها بر روی بافت آدامس باعث پارهپاره شدن ریز ساختار پلیمری میشود، در حالی که محیط اسیدی و انزیمی بزاق فرآیند تجزیه سطحی را تسریع میکند. این ترکیب باعث میشود هزاران ذره در دقیقههای اول جویدن آزاد شده و بلافاصله بلعیده گردند. مسیر انتقال از دستگاه گوارش به جریان خون ذرات با اندازه کمتر از ۱۵۰ میکرومتر میتوانند از باره روده عبور کرده و به جریان خون وارد شوند.
مطالعات قبلی وجود میکروپلاستیک را در خون، پلاکتها و حتی در بافتهای عمیق مانند کبد و کلیه تأیید کردهاند. عبور از مانع مغز-خون نیز در مدلهای حیوانی مشاهده شده که نگرانیهای جدی عصبی را تقویت میکند. آثار سمی احتمالی بر سطح سلولی در سطح سلولی، میکروپلاستیکها میتوانند به عنوان حاملهای سموم عمل کنند.
این ذرات به دلیل مساحت سطح بالا، فلزات سنگین، هیدروکربنهای آروماتیک چند حلقه و مواد افزودنی پلاستیکی مانند بیسفها و فتالاتها را جذب کرده و مستقیماً به سلولها تحویل میدهند. این پدیده میتواند به استرس اکسیداتیو، التهاب مزمن و اختلال در سیگنالدهی هورمونی منجر شود. تأثیر بر میکروبیم دهان و روده مطالعات اخیر نشان میدهد که تعرض مزمن به میکروپلاستیک میتواند ترکیب میکروبیم دهان و روده را دگرگون سازد.
اختلال در تعادل باکتریهای مفید و مضر (دیسبیوزیس) یکی از مکانیسمهای پیشنهادی برای بروز بیماریهای متابولیک، خودایمنی و حتی اختلالات روانی از طریق محور روده-مغز است. آدامس به عنوان منبع روزانه و مستقیم، میتواند این اختلال را تداوم بخشد. گروههای پرریسک کودکان و نوجوانان کودکان و نوجوانان به دلیل وزن بدن کمتر، سیستم ایمنی در حال توسعه و نرخ مصرف آدامس بالاتر، در گروه پرریسک قرار میگیرند.
مصرف روزانه آدامس در این قشر میتواند بار بدنی میکروپلاستیک را به شدت افزایش دهد. پدیاتریستها توصیه میکنند که مصرف آدامس در سنین پایین محدود یا با جایگزینهای ایمنتر جایگزین گردد.
راهکارهای کاهش تعرض در زندگی روزمره برای کاهش دریافت میکروپلاستیک از طریق آدامس، اقدامات زیر پیشنهاد میشود انتخاب آدامسهای با پایه طبیعی و بدون پلیمرهای سنتتی، کاهش تعداد تکههای مصرفی در روز، پرهیز از جویدن طولانیمدت هر تکه (چون بیشترین رها شدن در ۳۰ ثانیه اول رخ میدهد)، و شستشوی دهان با آب پس از جویدن برای حذف ذرات باقیمانده. اگرچه این تدابیر حذف کامل را تضمین نمیکنند، اما بار ورودی را به شدت کاهش میدهند.
ضرورت نظارت قانونی و برچسبگذاری اجباری فعالان سلامت محیط زیست و محققان تقاضای وضع مقررات سختگیرانهتر برای تولیدکنندگان آدامس دارند. الزام به اعلام نوع پلیمر پایه، میزان رها شدن میکروپلاستیک در تستهای استاندارد، و حذف مواد افزودنی سمی از ترکیب آدامس، از جمله اقدامات قانونی پیشنهادی است. برخی کشورها در حال تدوین استانداردهای جدید برای محدود کردن میکروپلاستیک در محصولات مصرفی خوراکی هستند.
جایگزینهای سالم برای تازگی نفس و تمرکز به جای آدامس، میتوان از گزینههایی مانند جویدن بذرهای آجیل خام (پسته، بادام)، ریشه رازیانه، یا گلههای گیاهی طبیعی استفاده کرد. این جایگزینها علاوه بر ایجاد تازگی نفس، فیبر، آنتیاکسیدان و مواد مغذی ارائه میدهند و کاملاً بیمیکروپلاستیک هستند. برخی شرکتها نیز در حال توسعه آدامسهای کاملاً بیوپلیمری و خوراکی هستند که در محیط دهان تجزیه میشوند.
نتیجهگیری یک مسئله سلامت عمومی نادیدهگرفته مجموعه شواهد علمی نشان میدهد که آدامس یک منبع قابلتوجه و قابلاجتناب برای ورود میکروپلاستیک به بدن انسان است. با وجود عدم قطعیت در ابعاد کامل اثرات طولانیمدت، اصل احتیاط اقتضا میکند که مصرف آن محدود شده و جایگزینهای ایمنتر ترویج گردد. آگاهیبخشی عمومی، نظارت دولتی و نوآوری در صنعت تولید آدامس، سه ستون اصلی مقابله با این تهدید پنهان هستند.