مقاله جنجالی هیدروکسی‌کلروکین از آرشیو مجله علمی حذف شد؛ نویسندگان خود نگرانی ابراز کردند
یک مطالعه علمی که در سال ۲۰۲۰ هیدروکسی‌کلروکین را به عنوان درمان کووید-۱۹ معرفی کرده بود، به طور رسمی از آرشیو مجله بین‌المللی عوامل ضد می‌کروبی حذف گردید. انتشارات هلندی الزویر، ناشر این مجله، در بیانیه‌ای اعلام کرد که این مقاله به دلیل نگرانی‌هایی در مورد مراعات اصول اخلاقی پژوهش و دقت روش‌شناسی، از آرشیو خارج می‌شود.
بر اساس گزارش مجله نیچر، این مقاله پرارجاع‌ترین مقاله مرتبط با کووید-۱۹ است که تا به امروز حذف شده و دومین مقاله پرارجاع حذف‌شده در تمام حوزه‌های علمی به شمار می‌رود. الزویر تأکید کرد که سه نفر از نویسندگان مقاله نیز نسبت به روش تحقیق و نتیجه‌گیری‌ها ابراز نگرانی کرده و خواستار حذف نام خود از این مطالعه شده‌اند.
در مارس ۲۰۲۰، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) مجوز اضطراری برای ذخیره‌سازی، توزیع و استفاده از هیدروکسی‌کلروکین در درمان برخی بیماران بستری مبتلا به کووید-۱۹ صادر کرده بود. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، این دارو را داروی معجزه‌آسا خواند و ادعا کرد به صورت پیشگیرانه از آن مصرف می‌کند.
با این حال، تحقیقاتی که در سال جاری در مجله بیومدیسین و فارماکو‌تراپی منتشر شد، نشان داد افرادی که از هیدروکسی‌کلروکین استفاده کرده‌اند، ۱۱ درصد بیش‌تر احتمال داشته‌اند که بر اثر کووید-۱۹ جان خود را از دست بدهند.
چرا مجله تصمیم به حذف مقاله گرفت؟
بازدید‌های انجام‌شده توسط تیم اخلاق نشر الزویر و انجمن بین‌المللی شیمی‌درمانی ضد می‌کروبی نشان داد مشکلات متعددی در این مطالعه وجود دارد. یکی از دلایل حذف، ناتوانی مجله در تایید این ادعا بود که بیماران شرکت‌کننده پیش از دریافت تاییدیه‌های اخلاقی ملزوم انتخاب شده‌اند. علاوه بر این، مسئولان مجله نتوانستند تایید کنند که اصول اعتدال علمی بین بیماران گروه آزمایش و گروه کنترل مراعات شده باشد.
در بیانیه الزویر آمده است که شواهد مشخص می‌کند آزی‌ترومایسین در زمان انجام تحقیق بخشی از روش‌های استاندارد درمانی محسوب نمی‌شده است. مقاله مدعی بود اثربخشی هیدروکسی‌کلروکین در صورت استفاده هم‌زمان با آزی‌ترومایسین افزایش می‌یابد.
پس از انتشار مقاله، سه نویسنده شامل ژوهان کورجون، والری جیورداننگو و استفان اونوره، نگرانی خود را درباره نحوه ارائه و تفسیر نتایج بیان کرده و به مجله اعلام کردند که دیگر نمی‌خواهند نامشان در این مطالعه باقی بماند. در مقابل، برخی دیگر از نویسندگان با تصمیم مجله برای حذف مقاله مخالفت کرده و دلایل ارائه‌شده را زیر سوال برده‌اند.
رسوایی جهانی
پس از حذف مقاله، انجمن دارو‌شناسی و درمان‌شناسی فرا‌نسه با انتشار بیانیه‌ای این مطالعه را مثالی آشکار از تخلف علمی خواند. این انجمن تخلفات مقاله را شامل دستکاری داده‌ها و سوگیری در تفسیر نتایج دانست که با هدف ارائه نادرست هیدروکسی‌کلروکین به عنوان داروی مؤثر انجام شده است.
انجمن دارو‌شناسی و درمان‌شناسی فرا‌نسه این مقاله را یک رسوایی جهانی توصیف کرد و نوشت انتشار و ترویج نتایج این مطالعه باعث تجویز بیش از حد هیدروکسی‌کلروکین به می‌لیون‌ها بیمار شد، که نه تنها ریسک‌های غیر‌ضروری برای می‌لیون‌ها نفر ایجاد کرد، بلکه به احتمال زیاد به هزاران مرگ قابل پیشگیری نیز منجر شده است. در ادامه بیانیه آمده اصول بنیادین پزشکی در اینجا نادیده گرفته شده و این اتفاق پیامد‌های فاجعه‌باری به همراه داشته است.