دولت جدید آمریکا فرصت طلایی برای تقویت اقتصاد ایران؛ ضرورت رابطه نرمال با سه قدرت جهانی

دولت جدید آمریکا فرصت طلایی برای تقویت اقتصاد ایران؛ ضرورت رابطه نرمال با سه قدرت جهانی, شامگاه سیامین روز بهمنماه، مراسم در پاسداشت عقلانیت و گسترش؛ آرا و آثار دکتر محمود سریعالقلم در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد. این گردهمایی با هدف گرامیداشت استاد روابط بینالملل و نویسنده کتاب عقلانیت و گسترش تدارک دیده شده بود.

تاکید بر وابستگی متقابل در سیاست خارجی حسن آقاجانی، جراح قلب و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، در این مراسم بیان کرد که دکتر سریعالقلم با نگاهی تحلیلی و علمی به مسائل میپردازد.

در حوزه سیاست خارجی نیز استاد سریعالقلم بر وابستگی متقابل اصرار دارد؛ عاملی که ریسکپذیری کشورها در مواجهه با یکدیگر را تعیین میکند و ریشه تمام گسترشها را در گسترش انسانی و عقلانیت میداند. الگوبرداری از دیگر ملل در اسلام پذیرفته شده جواد اطاعت، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، اشاره کرد که دکتر سریعالقلم میان دموکراسی و گسترش، برتری را با لیبرالیسم میداند زیرا در فضای آزاد، گسترش محقق میشود.

نیز الگوبرداری از سایر کشورها برای توسعه پذیرفته شده است.

فاصله بهینه با قدرت و حاکمیت محمدباقر حشمتزاده، استاد بازنشسته روابط بینالملل، ویژگیهای اخلاقی و علمی استاد سریعالقلم را تشریح کرد. ایشان نگهداشتن فاصله ملزوم با حکومت را برای حفظ مناعت طبع و شناخت صحیح قدرت ضروری دانست.

اعتبار بینالمللی و میهندوستی سیدکاظم صدر، استاد اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی، خاطرنشان کرد که شخصیت دکتر سریعالقلم در سطح جهانی شناختهشدهتر است تا حدی که هنری کیسینجر از ایشان خواسته بود تا از علم و توانایی ایشان بهرهبرده شود. ایشان با وجود فرصتهای خارج، ترجیح داد در ایران بماند و دغدغه اصلیاش برقراری حکمرانی صحیح در میهن است. دکتر سریعالقلم امام موسی صدر را الگوی زعامت سیاسی میداند و در ترویج اندیشههای وی کوشاست.

نقش روشنفکر عمومی در نهادینهسازی عقلانیت حمیرا مشیرزاده، استاد روابط بینالملل دانشگاه تهران، توضیح داد که تمام آثار دکتر سریعالقلم حتی در حوزههای سیاست خارجی و نقش نخبگان، ریشه در دغدغه گسترش ایران دارد. ایشان بر کنشگری انسانی و عقلانیت تأکید دارد و در سالهای اخیر به عنوان یک روشنفکر عمومی شناخته میشود که بر ترویج عقلانیت در سطوح مختلف اصرار ورزیده است.

نمونه بارز فرهنگ صنعتی در ایران ابراهیم شیخ، عضو هیات علمی سازمان مدیریت صنعتی، دکتر سریعالقلم را یکی از نمودهای فرهنگ صنعتی در کشور معرفی کرد. ایشان شاخصهایی چون زمانشناسی، تمرکز، پشتکار، دیدگاه راهبردی، قیمتآفرینی، واقعگرایی، شبکهسازی و بهرهگیری از فرصتهای بینالمللی را ویژگیهای این فرهنگ دانست که تمام آنها در استاد سریعالقلم مشاهده میشود.

کفران نعمت در مدیریت کشور حسین میرزایی، استاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، با اشاره به تخصصهای گسترده استاد سریعالقلم در علوم سیاسی، جامعهشناسی، اقتصاد سیاسی و فرهنگ، بیان کرد کشوری که افرادی همانند سریعالقلم را دارد، نباید اینگونه مدیریت شود. این کفران نعمت است. ایشان تأکید کرد که دکتر سریعالقلم با وجود چهل سال تدریس، همچنان علم خود را بهروز نگه داشته و مانند یک دانشجو در پی یادگیری علوم نوین است.

ضرورت گشایش در سیاست خارجی حسین سلیمی، رئیس انجمن علوم سیاسی ایران، گفت که عقلانیت باید در فرهنگ سیاسی جامعه نهادینه شود و سیاست خارجی باید در خدمت گسترش باشد. ایشان تصریح کرد امروز گشایش در سیاست خارجی، از نان شب برای ما واجبتر است. دکتر سریعالقلم بدون حمایت دولت، در مجامع بینالمللی تأثیرگذار است و سخنانش شنیده میشود؛ ظرفیتی که متاسفانه از آن بهرهبری نمیشود.

علتگذار تحول از گسترشستیزی به گسترشگرایی رضا خجسته رحیمی، سردبیر مجله اندیشه پویا، از دهه ۱۳۶۰ تاکنون را دورهای توصیف کرد که در آن جامعه ایران به گسترش دعوت شد. ایشان معتقدند دکتر سریعالقلم از معدود افرادی است که باعث شد جامعه ایران از حالت گسترشستیزی خارج شده و به گسترشگرایی روی آورد، با اینکه پیش از آن حتی روشنفکران ایدئولوگ، گسترش را فضیلت نمیدانستند.

تحلیل نقاد آثار استاد سریعالقلم مجتبی مقصودی، پژوهشگر علوم سیاسی، دستهبندی کرد که منتقدان آثار دکتر سریعالقلم به گروههای مختلفی تقسیم میشوند برخی با رویکرد اصلاحی، برخی با هدف خردهگیری، برخی برای عرض اندام و برخی دیگر با مقصد تخریب. ایشان تأکید کرد که باید آثار استاد را به عنوان یک مکتب فکری پیوسته و به صورت کلگرایانه مطالعه کرد.

یادگیری، نه منابع، موتور رشد است مسعود نیلی، عضو هیات علمی دانشگاه شریف، با استناد به تاریخ گسترش ملل، گفت که برخورداری از منابع معدنی یا انسانی شرط توسعه نیست؛ بلکه یادگیری از گذشته، جهان و علم روز، عامل تعیینکننده است. دکتر سریعالقلم از پیشگامان ترویج این یادگیری در ایران است.

نیلی پنج معیار برای اندیشهورزی در عرصه عمومی شمارش کرد که استاد سریعالقلم در تمام آنها برآینده است تخصصگرایی، ارجاعدهی دقیق، پایبندی به علم جهانی، اظهارنظر در حوزه تخصص و پرسشگرایی. چهار پیششرط اساسی برای گسترش ایران در پایان مراسم، دکتر محمود سریعالقلم ضمن تشکر، چهار حوزه حیاتی برای تحول و گسترش کشور را تشریح کرد ۱.

تفکیک قدرت سیاسی از اقتصادی این چالش بزرگ برای کشوری کهن است که در آن حکومت همیشه مالک تمام منابع و شؤون بوده است. مادام قدرت سیاسی از اقتصادی تفکیک نشود، نباید انتظار آزادی در جامعه داشت. ۲. رابطه نرمال با سه قدرت جهانی آمریکا، چین و روسیه در نظام بینالملل حاضر، هیچ کشوری نمیتواند بدون برقراری رابطه نرمال با این سه قدرت پیشرفت کند. ما تا زمانی که این روابط برقرار نباشد، نمیتوانیم از فرصتهای آنان بهرهمند شویم. ۳.

ورود به اقتصاد جهانی برای شفافیت اقتصاد برخلاف سیاست، نیازمند شفافیت کامل است. سنگاپور در سیاست تا ۷۰ درصد خاکستری است اما در اقتصاد ۱۰۰ درصد شفاف عمل میکند. چین نیز در اقتصاد تا ۹۰ درصد شفافیت دارد. ورود به اقتصاد جهانی، شفافیت اقتصادی را الزامی میسازد و بخشهای ناکارآمد را اصلاح میکند. ۴. اجماع بر اهمیت تولید ثروت گفتمان چپ، تولید ثروت را در ایران تخریب کرد.

برای همکاری با جهان و سه قدرت بزرگ، باید تولید ثروت را مبنای کار قرار دهیم. ثروت یعنی کشور مازاد بر هزینهها، درآمد داشته باشد. بدون ثروت، حفظ هویت هم ممکن نیست؛ همانند چین که در عصر ماو نتوانست اندیشههای کنفوسیوس را جهانی کند چون مردم فقیر بودند. دکتر سریعالقلم در پایان تأکید کرد دولت تازه آمریکا یک زمان طلایی برای ترقی قدرت اقتصادی ایران است.

امیدوارم حکومت هم به این سمت برود که هرچه سریعتر اختلافات با جهان را حل کنیم و به تولید ثروت برسیم. ایشان افزود که برای گسترش در میانمدت باید تولید نفت به ۴ تا ۵ میلیون بشکه در روز برسد و در درازمدت ایران باید از فروش خام پرهیز کرده و به قدرتی مهم در حوزه هوش مصنوعی تبدیل شود.