مغز انسان در سه سن ۵۷، ۷۰ و ۷۸ سالگی اوج پیری را تجربه می‌کند
یک مطالعه تازه نشان داده است که مغز انسان در طول زندگی با سه دوره اوج پیری روبرو می‌شود. محققان دریافتند که سطح ۱۳ پروتئین مرتبط با پیری مغز در سنین ۵۷، ۷۰ و ۷۸ سالگی به اوج خود می‌رسند. این نتایج حاکی از آن است که این سنین می‌توانند زمان‌های کلیدی برای انجام اقداماتی باشند که از سلامت مغز حمایت می‌کنند.
برای انجام این پژوهش، غلظت نزدیک به ۳ هزار پروتئین در پلاسمای خون نزدیک به ۵ هزار فرد در بازه سنی ۴۵ تا ۸۲ سال بررسی شد. تحلیل داده‌ها نشان داد که ۱۳ پروتئین مرتبط با پیری مغز در سه سن ۵۷، ۷۰ و ۷۸ سالگی به اوج می‌رسند. یکی از این پروتئین‌ها به نام با مشکلاتی همانند زوال عقل، سکته و مشکلات حرکتی مرتبط است. پروتئین دیگری به نام ۱۵ نیز با بیماری‌های مرتبط با پیری ارتباط دارد.
دانشمندان اظهار کردند که تغییرات در سطح این ۱۳ پروتئین به احتمال زیاد نشان‌دهنده تغییرات مهمی در سلامت مغز در این سنین است. آن‌ها تأکید کردند که این سنین می‌توانند زمان مناسبی برای مداخله در روند پیری مغز باشند تا از بروز بیماری‌هایی همانند زوال عقل پیشگیری شود. این پژوهش توسط تیمی از بیمارستان آموزشی دانشگاه ژنگژو چین انجام شده و در مجله منتشر شده است.
در این مقاله محققان هشدار داده‌اند که تا سال ۲۰۵۰ جمعیت افراد بالای ۶۵ سال به بیش از ۱.۵ می‌لیارد نفر خواهد رسید و این موضوع ضرورت بررسی عمیق‌تر روند پیری را برجسته می‌کند. محققان معتقدند که اواخر دهه پنجاه می‌تواند زمان آغاز پیری مغز باشد. دهه هفتم و اواخر آن نیز به عنوان دوره‌های کلیدی در روند پیری مغز شناسایی شده‌اند. این یافته‌ها به پر کردن شکاف‌های علمی در مورد مکانیسم‌های مولکولی پیری مغز کمک می‌کنند و نتایج مهمی برای گسترش نشانگر‌های زیستی و درمان‌های شخصی‌سازی‌شده دارند.
این نتایج چند ماه پس از انتشار تحقیقی دیگر منتشر شد که نشان می‌داد بدن در دو دوره زمانی خاص بیش‌ترین تغییرات مربوط به پیری را تجربه می‌کند و ایده پیری تدریجی را زیر سوال می‌برد. تحقیقات تیم دانشگاه استنفورد نشان داد که تغییرات مرتبط با سن همانند افت متابولیسم، چین‌وچروک پوست و افزایش آسیب‌پذیری نسبت به بیماری‌ها در سنین ۴۴ و ۶۰ سالگی به اوج می‌رسند.
به گفته دکتر مایکل اسنایدر، استاد ژنتیک در دانشگاه استنفورد، اکثر افراد فکر می‌کنند پیری به طور تدریجی رخ می‌دهد، اما این تحقیق نشان داده که تغییرات عمدتا به شکل ناگ‌هانی و غیر‌خطی رخ می‌دهند. برای کاهش تأثیر این امواج پیری، پیشن‌هاد می‌شود که افراد در حوالی سنین ۴۴ و ۶۰ سالگی فعالیت بدنی بیش‌تری داشته باشند و رژیم غذایی سالم‌تری را دنبال کنند.
دانشمندان داده‌های مربوط به نمونه‌های خون، مدفوع و سایر نمونه‌های زیستی ۱۰۸ فرد سالم بین ۲۵ تا ۷۵ سال را در بازه زمانی ۱.۷ سال رصد کردند. تحلیل‌ها نشان داد که ۸۱ درصد از مولکول‌های رصدشده، از جمله پروتئین‌ها و، حداقل یک تحول عمده را تجربه کرده‌اند. در نهایت مشخص شد که بیش‌ترین تغییرات در دو دوره سنی یعنی ۴۴ و ۶۰ سالگی رخ می‌دهد.
دکتر استیو هافمن، زیست‌شناس محاسباتی، بیان کرد که این نتایج با آزمایش‌های شخصی یا گزارش‌هایی از افت ناگ‌هانی آمادگی جسمانی در این سنین هم‌خوانی دارد. دکتر شیائوتائو شن نیز تأکید کرد که شناسایی و رصد این عوامل باید یکی از اولویت‌های پژوهش‌ها در آینده باشد.
در افراد ۴۰ ساله، تغییرات عمده‌ای در متابولیسم الکل، کافئین و چربی‌ها و همچنین نشانگر‌های مرتبط با بیماری‌های قلبی و پیری پوست و ماهیچه‌ها دیده شد. یک موج پیری دیگر نیز در سن ۶۰ سالگی مشاهده شد، اما شدت آن کمتر بود. محتمل است که برخی از این تغییرات با عوامل رفتاری یا سبک زندگی مرتبط باشند که در این گروه‌های سنی رایج هستند.