واکسن شخصیسازیشده، بارقه امید در درمان سرطان لوزالمعده

واکسن شخصیسازیشده، بارقه امید در درمان سرطان لوزالمعده, نتایج یک کارآزمایی بالینی فاز یک که در مجله معتبر نیچر منتشر شده، افقهای نوینی در درمان سرطان لوزالمعده گشوده است. این تحقیق نشان میدهد که واکسنهای شخصیسازیشده میتوانند پاسخ ایمنی پایداری در برابر این سرطان مهارکننده ایجاد کنند.

چالشهای درمان سرطان لوزالمعده سرطان لوزالمعده یکی از مخوفترین و کشندهترین انواع سرطان است، به طوری که کمتر از ۱۳ درصد از بیماران بیش از پنج سال پس از تشخیص زنده میمانند. دلیل اصلی این آمار نگرانکننده، تشخیص دیرهنگام است؛ چرا که نزدیک به ۹۰ درصد موارد در مراحل پیشرفته شناسایی میشوند. این تومورها به سرعت به دیگر اندامها متاستاز میکنند و متأسفانه غربالگریهای روتین مانند ماموگرافی یا کولونوسکوپی برای آنها وجود ندارد.

درمانهای کنونی نیز اثربخشی محدودی داشته و نرخ بقا را به شدت پایین نگه داشتهاند. مکانیزم عملکرد واکسنهای در برابر سرطان فناوری آرنا پیامرسان که شهرت جهانی خود را با واکسنهای کووید-۱۹ به دست آورد، سالها پیش از آن برای اهداف ضدسرطانی در حال توسعه بود. این واکسنها ژنتیک تومور هر بیمار را تحلیل کرده و بر اساس جهشهای منحصر به فرد آن، واکسنی سفارشی میسازند.

هدف، آموزش سیستم ایمنی بدن — به ویژه سلولهای تی — برای شناسایی و نابودی سلولهای سرطانی است. برخلاف ویروسها که عوامل خارجی هستند، آموزش سیستم ایمنی برای حمله به سلولهای خودِ بدن که دچار جهش شدهاند، چالش بسیار پیچیدهتری است. نتایج امیدوارکننده کارآزمایی جدید در این مطالعه، ۱۶ بیمار مبتلا به سرطان لوزالمعده که تومورهای آنها قابل جراحی بود، شرکت کردند.

پس از جراحی، واکسن شخصیسازیشده به همراه شیمیدرمانی و ایمونوتراپی (اتزولیزوماب) به آنها تجویز شد. نتایج پس از پیگیری تا چهار سال نشان داد نیمی از بیماران (۸ نفر) پاسخ ایمنی قوی و پایداری بر علیه تومور نشان دادند. در گروه پاسخدهنده، تنها ۲ نفر دچار عود بیماری شدند. در گروه پاسخ ندهنده، ۷ نفر از ۸ نفر با عود تومور روبرو شدند.

محققان برآورد میکنند واکسن میتواند به سلولهای تی مبارز با سرطان، طول عمری نزدیک به هشت سال و در برخی موارد چند ده سال بدهد. آینده این روش درمانی با وجود نتایج دلگرمکننده، محققان تأکید میکنند که برای اثبات قطعی افزایش طول عمر و تعیین دقیق میزان اثربخشی، کارآزماییهای فازهای بالاتر با حجم نمونه بزرگتر ضروری است.

با این حال، این پیشرفت نشان میدهد که تبدیل سیستم ایمنی به ماشینی موثر در برابر سرطان لوزالمعده، از حوزه تئوری به عمل در آمده است.