اقتصاددان: گزینه اول ترامپ تشدید تنش‌های اقتصادی با ایران نیست
به گزارش صبح زود، با توجه به آغاز نزدیک دوره ریاست‌جمهوری ترامپ، سوالاتی درباره آینده اقتصاد ایران و نحوه مقابله با احتمالات پیش رو مطرح شده است. علی قنبری، اقتصاددان و عضو هیئت علمی دانشگاه پرورش مدرس، در گفتگو با صبح زود به این سوالات پاسخ داد.
برخی حامیان زبان تنش و خشونت را به جای دیپلماسی اقتصادی ترجیح می‌دهند
علی قنبری گفت برخی افراد بدون دانش و آینده‌نگری، سناریو می‌نویسند که اکنون ترامپ آمده چطور به جنگ اقتصادی او برویم. این افراد همان کسانی هستند که در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ نیز به جای نشان دادن راه‌های گسترش اقتصادی با زبان دیپلماسی، از خشونت و درگیری استقبال می‌کردند. مسئله مهم این است که به جای این دیدگاه، باید ابتدا چند سناریو تدوین و بررسی کنیم که چگونه می‌توانیم با همان ترامپی که با بسیاری از افکارش تضاد داریم، به مرحله‌ای برسیم که بیش‌ترین سود را به دست آوریم. قطعا ترامپ ابتدا از در سختی حداکثری داخل نمی‌شود. او ابتدا مسیر طرف مقابل را خواهد آزمود که می‌تواند شامل تعامل، گفتگو و حتی مذاکره باشد. این به معنای دفاع از عقاید ترامپ نیست، عقاید او آشکار است، اما ما هم قبل از اقدامات مقابله‌ای و تدوین بدترین سناریو‌ها، بهتر است اول روی راه‌حل‌های مذاکره احتمالی متمرکز شویم.
او افزود یک نکته مهم را هم فرا‌موش نکنیم؛ اکنون در منطقه خاورمیانه و حتی در میان کشور‌های همسایه ما، تعداد زیادی کشور وجود دارد که از اعمال سختی اقتصادی بر ایران، بستن مسیر‌های تجارت، مانع‌تراشی در مسیر صادرات و انواع تهدید‌های اقتصادی علیه کشور ما سود می‌برند. آن‌ها در سایه ضعف اقتصادی ما ظهور کرده و رشد کرده‌اند، بنابراین طبیعی است که با لذت تماشاگر مشکلات ما و ترامپ خواهند بود. این که در برابر سختی‌های احتمالی آمریکا سر نکنیم یا سناریو‌های مقابله‌ای داشته باشیم بد نیست، اما اصرار من این است که بهتر است اول روی سناریو‌های مذاکره‌ای متمرکز شویم.
گزینه اول ترامپ، تشدید تنش‌های اقتصادی با ایران نیست
این اقتصاددان ادامه داد ترامپ شخصی است که به مسائل اقتصادی اهمیت فرا‌وانی می‌دهد، او در شعار‌های انتخاباتی خود نیز بر اقتصاد تأکید کرده و شرایط اقتصادی دوران بایدن را به چالش کشیده است. او اصرار دارد که به جنگ غزه و جنگ اوکراین نیز پایان خواهد داد. می‌دانیم که جنگ غزه بار سنگینی بر اقتصاد منطقه خاورمیانه داشته و حتی مبادلات این منطقه با اروپا و آمریکا را تا حدی مختل کرده است، به همین دلیل گزینه اول ترامپ تشدید تنش‌های اقتصادی منطقه نیست و نخواهد بود. ما نیز باید از این زمان بهره‌گیری کنیم و تلاش کنیم با مذاکره، بیش‌ترین امتیاز‌ها را از ترامپ بگیریم. برخی کشور‌های منطقه خواب‌های آشفته‌ای برای ما دیده‌اند و ترجیح می‌دهند نام ایران از مبادلات تجاری منطقه حذف شود. ضمن اینکه اگر دلسوز نظام و وطن هستیم، باید دقت کنیم که گزینه تشدید سختی اقتصادی بر مردم با ناآرامی‌های اجتماعی همراه خواهد بود. اولویت اول تیم سیاست خارجی دولت چهاردهم باید متمرکز بر پرهیز از تنش در حوزه اقتصاد سیاسی باشد.
وی گفت از تیم اقتصادی دولت چهاردهم نیز انتظار می‌رود که فکری به حال گمان شوک ارزی ناشی از ظهور ترامپ داشته باشند. این شوک در دو بازه کوتاه‌مدت و بلندمدت اهمیت دارد. بازه کوتاه‌مدت به همین چند روز اول ظهور ترامپ برمی‌گردد، اما بازه بلندمدت به شرایطی مربوط می‌شود که با تصمیم‌گیری‌های ترامپ و نوع روابط او با تیم سیاست خارجی کشور ما شکل می‌گیرد. ما دقیقا برای همین بخش باید برنامه داشته باشیم. یکی از مهم‌ترین ابزار‌هایی که ترامپ از آن برای بهره‌گیری عادت دارد و از آن به وفور استفاده می‌کند، ابزار تحریم است. علیرغم هشدار‌های بار‌ها از سوی اقتصاددان‌ها، همچنان بخش زیادی از بودجه کشور بر روی صادرات نفت حساب باز می‌کند. ترامپ در دوره اول ریاست‌جمهوری خود تلاش کرد نرخ صادرات نفتی ایران را به صفر برساند. او نه تنها مانع از انواع سرمایه‌گذاری در منابع گازی ایران شد، بلکه با حذف معافیت‌های وارداتی و صادراتی، مانع از صادرات نفت ایران از مسیر‌های قانونی گردید. تحریم‌های ترامپ از صنایع فولاد و پتروشیمی تا هواپیمایی و کشتیرانی کشور را به شدت محدود کرد. همه این‌ها باعث شد ایران در همان چارچوب مورد نظر ترامپ یعنی سختی حداکثری قرار گیرد. به همین دلیل است که این بار ما باید با هوشیاری روی نقشه‌ای حرکت کنیم که مانع از آغاز این نوع اقدامات ترامپ شود.
این استاد دانشگاه در ادامه بیان کرد برخی هم می‌گویند ما باید روی اقتصاد داخلی کشورمان متکی شویم و نیازی به تعامل با جهان نداریم. این نوع تفکر واقعا تاریخ انقضای خود را گذشته و بی‌اعتبار است. رمز پیروزی اقتصاد هر کشور، تعامل با جهان است. درست است که بخشی از رشد اقتصادی ما به گسترش اقتصاد داخلی، افزایش توان‌مندی صنعتکاران و فعالان اقتصادی مربوط است، اما کسانی که می‌فرمایند باید روی اقتصاد داخلی متمرکز و خوداتکا شویم، باید به این سوال پاسخ دهند که با کدام سرمایه و اعتبار؟ سرمایه‌گذار خارجی در سایه تحریم چگونه برای گسترش در کشور ما سرمایه‌گذاری کند و سرمایه‌گذار داخلی با کدام اطمینان و با کدام قیمت پول به بازگشت سرمایه خود امیدوار باشد؟ درست است که من هم معتقدم نباید از ترامپ بترسیم، اما روی آمال و آرزو‌ها هم نمی‌توانیم تز بدهیم و نقشه ضد‌ترمپی بکشیم. سیاست داخلی و خارجی ما و اقتصاد داخلی و خارجی ما به هم گره خورده است. نگهداری منافع ملی کشور در انزوا و با قطع رابطه با جهان امکان‌پذیر نخواهد بود.