هشدار سنگین یک اقتصاددان به ورود اقتصاد ایران به مرحله خطرناک/ هیچکس دلار با زار آزاد را

هشدار اقتصاددان ورود اقتصاد ایران به مرحله خطرناک؛ دولت باید دلار بازار آزاد را بپذیرد و ۶ عمل عاجل انجام دهد

بانک مرکزی در اطلاعیهای اعلام کرد که از روز شنبه ۲۴ آذر، نرخ نیمبها منسوخ شده و بازار توافقی ارز آغاز به کار میکند. بر اساس این اطلاعیه، صادرکنندگان در سامانه نیما میتوانند معاملات خود را با نرخ توافقی انجام دهند. مفهوم این اقدام این است که از فردا تمام نرخهای ارز توافقی، ارز اشخاص و سامانه نیما یکسان شده و مبنای محاسبه آن تنها عرضه و تقاضا در بازار خواهد بود. همچنین از ابتدای بهمنماه تمام بازارها در سامانه بازار توافقی مرکز مبادله با یکدیگر ادغام میشوند.

بر پایه اظهارات بانک مرکزی، از اول بهمنماه شرکتهای پتروشیمی، پالایشی، فولادی، فلزات اساسی رنگین و فرآوردههای نفتی نیز ارز خود را در بازار توافقی عرضه خواهند کرد. برخی کارشناسان معتقدند این اقدام میتواند در مدیریت بازار ارز موثر باشد، زیرا انتقال معاملات نیما به بازار توافقی در شرایطی که به آغاز سال نو میلادی نزدیک میشویم و تقاضا برای تسویه ارزی بالا میرود، باعث افزایش عرضه ارز و مدیریت بازار خواهد شد.

حسین محمودیاصل، اقتصاددان، در این باره میگوید بعد از زمانها تلاش و تذکر و با تاخیر زیاد، توزیع رانت آشکار میشود. به باور او، تنها راه حذف کسری بودجه و کاهش تورم در شرایط جاری، حذف رانت است.

هیچکس بازار آزاد ارز را گردن نمیگیرد

در کنار این تصمیم بانک مرکزی، برخی اقتصاددانان هشدار میدهند که قبل از همه این اقدامها، باید بازار آزاد و نرخ آن پذیرفته شود، زیرا این نرخ دیگر بازارها را رهبری میکند. وحید شقاقی، اقتصاددان، بیان میکند دولت و بانک مرکزی مهمترین نهادها هستند که باید یک برنامه روشن، زمانبندی شده و پایدار برای سیاستهای ارزی کشور داشته باشند.

وی میافزاید در سالهای اخیر بانک مرکزی مکررا سیاستهای ارزی و رویارویی خود را با دلار تغییر داده است. این موضوع فعالان اقتصادی را گیج میکند و پیشبینیپذیری را کاهش داده و اختلالات اقتصادی را افزایش میدهد. این اقتصاددان تصریح میکند در سالهای اخیر بانک مرکزی مدام رویکردهای خود را تغییر داده؛ از نرخ دلار ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی که نقل شد و در آن زمان مورد انتقاد قرار گرفت، چون آقای فرزین از تثبیت نرخ ارز سخن گفت، تا رویارویی بانک مرکزی با نرخ نیما و راهاندازی مرکز مبادله، و اکنون مجددا راهاندازی یک مرکز توافقی.

شقاقی میگوید موضوع این است که هیچکس دلار بازار آزاد را گردن نمیگیرد. این رویارویی واقعا یک رویارویی خطرناک با اقتصاد ایران است، به خصوص وقتی که تحریمها تشدید میشود. وی تاکید میکند تنها انتظار من از دولت این است که یک برنامه روشن برای مهار و آرامش ارزی و مدیریت ارز داشته باشد. این موضوع الزاماتی دارد که باید رعایت شود. اگر نتوانیم بازار آزاد را مهار کنیم، کل بازارهای دیگر پیرو بازار آزاد ارز حرکت میکنند. یعنی من معتقدم بازار آزاد ارز، رهبر دیگر بازارهای ارزی و دیگر نرخهای ارزی است. الان عیب این است که هیچکس بازار آزاد ارز را گردن نمیگیرد.

این کارشناس اقتصادی تصریح میکند الان قیمت دلار در بازار آزاد نزدیک به ۷۴ هزار تومان است. اول این نرخ را یک نفر باید بپذیرد و این نرخ را بپذیرد. آقای فرزین میگفت این نرخ تلگرامی است و این نرخ را قبول ندارم و مردم به این نرخ نگاه نکنند. این در حالی است که زندگی و سفره مردم با نرخ بازار آزاد تعیین میشود؛ مگر میتوانیم به آن دقت نکنیم. بر این مبنا، دولت اول باید نرخ بازار آزاد را بپذیرد و دوم برای مدیریت بازار آزاد دلار برنامه داشته باشد، اما الان هیچکدام از این دو رکن مشاهده نمیشود.

این ۶ عمل عاجل و سختگیرانه را دولت باید در پیش گیرد

این اقتصاددان میگوید اگر دولت بخواهد این کار را انجام دهد، یک سری الزامات و اعمال عاجل و سختگیرانه ملزوم است؛ همانند حاکمیت ریال و مدیریت سختگیرانه ریال در اقتصاد کشور. دومین عمل، کنترل حساب ذخیره ارزی است. سومین، مدیریت واردات و کاهش کسریهای تجاری غیرنفتی است. چهارمین عمل، مبارزه سختگیرانه با قاچاق و واردات غیررسمی است. پنجمین عمل، نظارت هوشمند بر مصرف منابع ارزی کشور است. ششمین عمل، نظارت هوشمند بر نظام توزیع در بازار کالا است.

شقاقی میافزاید اینها، الزامات مدیریت بازار ارز است. ما این الزامات را انجام نمیدهیم و بازار آزاد دلار را هم گردن نمیگیریم و آن را رها کردهایم. این موضوع باعث میشود که دیگر نرخها پشت سر بازار آزاد آغاز به افزایش کنند. وی تاکید میکند این اتفاق اگر بیفتد، باعث میشود که دیگر تورم به اعداد و سطوح بالاتر برسد. اگر نتوانیم بازار آزاد دلار را کنترل کنیم، تورم سال آینده بالای ۴۵ درصد خواهد شد. اگر تورم بالا رود، مجدد در یک دور باطل دلار را بالا میبرد. مجدد همین دورهای باطل تکرار میشود. بر همین مبنا، مجددا داخل یک دور باطل در افزایش نرخ دلار و افزایش نرخ تورم میشویم. این الزامات اگر اجرایی نشود، نمیتوانیم این دورهای باطل را متوقف کنیم و مردم ضرر خواهند کرد.

این اقتصاددان تصریح میکند همه ما حالت معیشت مردم را میبینیم. دیگر شدیدتر از این واقعا طبقه متوسط و فقیر توان تحمل ندارد. این اتفاق عجیبی است که میافتد. من کاری با بازار توافقی ارز ندارم، نظر من این است که باید بازار آزاد مهار شود، چون رهبر و پیشرو و سیگنالدهنده بازار آزاد دلار است. این دلار بازار آزاد است که به اقتصاد سیگنال میدهد.

این هشدار را جدی بگیرید

شقاقی اصرار میکند اگر نتوانیم دلار بازار آزاد را مهار کنیم، دیگر نرخها پشت سر نرخ بازار آزاد ارز حرکت خواهند کرد. آن زمان دیگر نمیتوانیم اقتصاد را مدیریت کنیم و اقتصاد وارد مرحله خارج از کنترل میشود. وی تاکید میکند اولا باید دولت یک برنامه آرامش ارز طراحی کند و دوم اینکه باید دلار بازار آزاد را بپذیرد و به این موضوع ورود کند. سوم اینکه تدابیر و الزامات و اعمال عاجل و سختگیرانه داشته باشد تا حداقل دلار بازار آزاد در اعداد غیرواقعی نشود و در حد اعتدال خود نگه داشته شود و از مسیر تعادلی خارج نشود.

این کارشناس اقتصادی میگوید قطعا فعلا دلار بازار آزاد از مسیر تعادلی خارج نشده، اما من از دیروز و پیشتر نگرانیهایی را در بین فعالان اقتصادی مشاهده میکنم که میتواند باعث شود دلار بازار آزاد از مسیر تعادلی هم خارج شود. اینگونه دیگر نرخها باید دنبال آن بروند. یعنی بازار آزاد را نتوانیم مهار کنیم، دیگر نرخها همانند نرخ ترجیحی، نرخ توافقی و… باید دنبال آن بروند.

شقاقی در مورد تأثیر سیاست جدید ارزی دولت بر کسری بودجه میگوید خیر، این سخنان که نقل میشود که دولت میخواهد کسری بودجه را از بین ببرد، اصلا ارتباطی به این موضوع ندارد. هر کسی دلاری دارد و میخواهد بفروشد، با نرخ توافقی میفروشد و خریدار هم با این نرخ میخرد. بعدا هم میخواهند در بهمنماه شرکتهای صادراتی هم با این نرخ توافقی دلارها را در بازار آزاد عرضه کنند. این ربطی به کسری بودجه و تحلیلهای نادرست ندارد.