
تتراکروماسی: برخی افراد تا صد میلیون سایه رنگ میبینند که برای دیگران نامرئی است
کوررنگی از شایعترین اختلالات بینایی در جهان است که تقریبا یک از هر دوازده مرد و یک از هر دویست زن را درگیر میکند. در مقابل این حالت، پدیدهای نادرتر به نام تتراکروماسی یا چهاررنگبینی وجود دارد که افراد مبتلا به آن قادرند طیف رنگی بسیار گستردهتری را نسبت به مردم عادی تشخیص دهند.
افراد معمولی توانایی تمایز حدود یک میلیون سایه رنگ را دارند، در حالی که برآورد میشود تتراکروماتها پتانسیل دیدن تا صد میلیون سایه رنگ را داشته باشند. ریشه این تفاوت در جهش ژنتیکی نهفته است؛ اکثر انسانها با سه نوع سلول مخروطی در چشم متولد میشوند، اما تتراکروماتها چهار نوع سلول مخروطی دارند که حساسیت آنها به طیف نارنجی و قرمز بیشتر است.
کنچتا آنتیکو، هنرمند و تتراکرومات، در گفتگو با بیبیسی فیوچر تجربه خود را تشریح کرد. او سالها در کلاسهای نقاشی در پارک به شاگردانش میگفت به رنگهای ظریف در طبیعت توجه کنند، اما متوجه شد شاگردان به مودب بودن رنگهایی را که برای آنتیکو آشکار بودند، نمیدیدند. پژوهشها نشان میدهد تا دوازده درصد از افراد دارای کروموزوم XX میتوانند واریانت ژنتیکی تتراکروماسی را داشته باشند، اما همه آنها عملکرد تتراکروماتیک کامل نشان نمیدهند.
مطالعهای در سال ۲۰۱۰ منتشر شده در مجله تنها در یکی از بیست و چهار شرکتکننده دارای واریانت ژنتیکی، عملکرد تتراکروماتیک کامل مشاهده کرد. تشخیص قطعی این حالت همچنان چالشبرانگیز است و آزمایشهای دیانای به تنهایی کافی نیستند؛ برای تایید نیاز به آزمایشهای تخصصی در محیط پژوهشی است.
نحوه درک رنگ تنها تابع بینایی نیست، بلکه تفسیر مغز و حتی زبان فرد بر آن تأثیر میگذارد. مثال معروف لباس آبی و سیاه یا سفید و طلایی در سال ۲۰۱۵ نشان داد چگونه یک رنگ میتواند به شیوههای متفاوتی دیده شود. در حال حاضر پژوهشگران در حال توسعه عینکهای ویژهای هستند که امکان دیدن جهان با چشم تتراکروماتها را برای عموم فراهم میکند.