تحلیل وضعیت سینمای ایران: پیشرفت در سوژهها
تحلیل وضعیت سینمای ایران پیشرفت در سوژهها، چالشهای فیلمنامه و تأثیر شبکه نمایش خانگی, سینمای ایران در سال ۱۴۰۳ با پدیدههای تلخ و شیرین روبرو شد؛ از تنوع سوژهها و شکستن مرزهای سنتی تا اصطکاکهای جدی با شبکه نمایش خانگی. برای بررسی اجمالی این اوضاع، آرش فهیم، منتقد و تحلیلگر سینما، در گفتگویی با صبح سریع به تشریح وضعیت پرداخت.
پیشرفت در تنوع سوژهها، اما رکود در فیلمنامه فهیم معتقد است در سال ۱۴۰۳ متغیری بنیادین در سینما رخ نداده، اما در حوزه سوژه شاهد گامی رو به جلو هستیم. تعداد فیلمهای غیرکمدی در اکرانهای سال گذشته و تولیدات جشنواره فیلم فجر ۴۳، نسبت به سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ افزایش یافته است.
وب اغلب قربانی فیلمنامههای ضعیف میشوند و هدر میروند.
فاصله سینما از جریانسازی اجتماعی به نظر فهیم، سینمای ایران سالهاست از جریانسازی اجتماعی فاصله گرفته است. اگرچه سینما قدرتمندترین هنر در تأثیرگذاری بر مخاطب است، اما در حوزه مسائل اجتماعی عقیم و سترون مانده. ضعف در مطالعات اجتماعی، تحقیق و پژوهش لدى فیلمسازان، باعث شده آثار یا به صورت تند، سطحی و شعاری باشند یا محافظهکارانه و بیخاصیت.
هار داشت این آثار مصداق بارز سینمای جعلیاند که از نظر ساختاری و فرمی در حدی نیستند که اثرگذار یا جریانساز شناخته شوند.
سواد اجتماعی سازندگان این طیف از فیلمها بسیار پایین ارزیابی شده است. لودگی و شوخی جنسی الزام فروش نیست فهیم با رد این نظر که لوندی و شوخی جنسی شرط پرفروش شدن است، به فیلمهایی چون مست عشق، بی بدن، ببعی قهرمان و اخیراً موسی کلیمالله اشاره کرد که بدون محتوای نامناسب، فروش خوبی داشتهاند. او تأکید کرد فیلمهای کمدی پرفروش نیز در مقایسه با جمعیت و قیمت بلیت، کمتر از ۱۰ درصد مخاطب را به سینما کشاندهاند.
، قطعاً فروش میکند. شبکه نمایش خانگی فرصت یا تهدید؟ فهیم شبکه نمایش خانگی را بازوی حمایتی سینما میداند، به شرط داشتن شرایط مطلوب.
اما وضعیت فعلی را به زیان سینما ارزیابی کرد به سه دلیل اول، ورود اندوختههای مشکوک باعث افزایش نجومی دستمزد بازیگران سلبریتی شده که برای سینما معضل است. دوم، سریالهای فعلی بیشتر قاتل ذائقه مخاطب و سوقدهنده او به روایات سطحی، پرایراد، خشن و مبتذلاند. سوم، این شبکه بخشی از مخاطب بالقوه سینما را به خود مشغول کرده است. فراز و نشیب در سطح بازیگری کیفیت نقشآفرینی در فیلمهای اخیر یکسان نیست.
بازی شهاب حسینی و غزل شاکری در رها، مریلا زارعی، شکیب شجره و بهنام سپاس در موسی کلیمالله و مارال بنیآدم در معجزه پروین از نقاط قوت این آثار بودند. اما در بسیاری از فیلمهای دیگر، بازیها تکراری، معمولی و گاه ضعیف ارزیابی شدند. توقیف آثار عدم شفافیت قوانین و اثر معکوس فهیم یکی از دلایل توقیف فیلمهایی چون قاتل و وحشی و سریال تاسیان را ضعف نظارت و عدم شفافیت ضوابط میداند.
او معتقد است مدیریت باید طوری باشد که برچسب توقیفی کمتر به آثار چسبد، چرا که ممانعت طولانی از اکران، احتمال انتشار نسخه غیرقانونی را بالا میبرد و حتی برای فیلمهای ضعیف (مانند تاسیان یا کاناپه)، تبلیغات منفی و کنجکاوی مخاطب را به دنبال دارد. اگر این آثار به صورت عادی اکران میشدند، هیچ جایزی از اعراب نداشتند.
وقفه در اکران ضربه به انگیزه سرمایهگذاری وقفه طولانی بین تولید و اکران فیلمها، گرایش به سرمایهگذاری در سینما را تضعیف میکند. با توجه به نامگذاری سال جاری به عنوان سال سرمایهگذاری، مسئولان باید با مراعات عدالت در اکران، بستر را برای تشویق سرمایهگذاران فراهم کنند. تفاوت شدید در سرعت اکران آثار تهیهکنندگان مختلف (برخی در یک سال چند فیلم اکران میکنند، برخی سالها در صف بمانند)، تنها دلسردی را به همراه دارد.